# Kiedy dziecko siada, raczkuje i chodzi – kamienie milowe w rozwoju

https://www.kamar-zabawki.pl/kiedy-dziecko-siada-raczkuje-i-chodzi/

Pierwszy uniesiony podbródek, pierwszy obrót na brzuszek, pierwszy samodzielny siad i wreszcie pierwsze kroki. Każdy rodzic czeka na te chwile i niemal każdy w którymś momencie zastanawia się, czy jego maluch nie jest za wolny. Kamienie milowe w rozwoju dziecka pomagają zrozumieć, w jakiej kolejności pojawiają się kolejne umiejętności i ile czasu na nie potrzeba. W tym poradniku wyjaśniamy, kiedy dziecko zaczyna siadać, raczkować i chodzić, co jest jeszcze w normie, kiedy warto skonsultować się ze specjalistą i jakie zabawy pomagają maluchowi na każdym etapie.

### Kamienie milowe w rozwoju dziecka – Co oznaczają i jak je czytać

Kamienie milowe to umiejętności, które większość dzieci zdobywa w podobnej kolejności i w zbliżonym wieku. W rozwoju ruchowym są to przede wszystkim kontrola głowy, obroty, siadanie, raczkowanie, wstawanie i chodzenie. Każda z tych umiejętności przygotowuje ciało do następnej: mięśnie karku i pleców wzmocnione podczas leżenia na brzuszku przydają się później przy siadaniu, a raczkowanie ćwiczy równowagę i koordynację potrzebne do chodzenia.

Najważniejsze jest to, że norma to przedział, a nie konkretny dzień. Według badań Światowej Organizacji Zdrowia zdrowe dzieci uczą się samodzielnie chodzić w bardzo różnym wieku, od około 8 do prawie 18 miesięcy. U wcześniaków rozwój ocenia się według wieku skorygowanego, czyli liczonego od przewidywanego terminu porodu. Część dzieci pomija też niektóre etapy, np. raczkowanie, i nadal rozwija się prawidłowo.

### Kalendarz rozwoju dziecka – Tabela od trzymania główki do pierwszych kroków

Poniższa tabela pokazuje przybliżony wiek, w którym pojawiają się najważniejsze umiejętności ruchowe. Przy siadaniu, raczkowaniu, wstawaniu i chodzeniu podajemy też szerszy przedział zaobserwowany u zdrowych dzieci w badaniu WHO.

| Umiejętność | Najczęściej | Szerszy przedział | Jakie zabawy pomagają |
| --- | --- | --- | --- |
| Unoszenie główki na brzuszku | 1-3 miesiąc | – | Leżenie na brzuszku, rozmowa twarzą w twarz, kontrastowe obrazki |
| Stabilne trzymanie główki | 3-4 miesiąc | – | Mata z pałąkiem, noszenie w pozycji pionowej |
| Obroty z pleców na brzuch | 4-6 miesiąc | – | Zabawka położona z boku, grzechotki |
| Samodzielne siadanie | ok. 6 miesiąca | 4-9 miesiąc | Zabawa na podłodze, sięganie po zabawki |
| Raczkowanie na czworakach | ok. 8 miesiąca | 5-13 miesiąc | Turlające się piłki, tunele, zabawki zachęcające do ruchu |
| Wstawanie przy meblach | ok. 7-8 miesiąca | 5-11 miesiąc | Stolik z przyciskami, zabawki na kanapie |
| Chodzenie przy meblach i z pomocą | ok. 9 miesiąca | 6-14 miesiąc | Pchacz, spacer za rączki |
| Samodzielne chodzenie | ok. 12 miesiąca | 8-18 miesiąc | Pchacz, jeździk, chodzenie boso po różnych podłożach |

### Kiedy dziecko trzyma główkę i przewraca się na brzuch

Pierwszym kamieniem milowym jest kontrola głowy. Już w pierwszych tygodniach noworodek położony na brzuszku na chwilę unosi główkę, a w 3-4 miesiącu zwykle trzyma ją stabilnie i podpiera się na przedramionach. Dlatego tak ważne jest codzienne leżenie na brzuszku, czyli tummy time. Na początku wystarczy kilka krótkich chwil w ciągu dnia, zawsze pod okiem dorosłego, gdy maluch nie śpi. Leżenie na brzuszku umila [mata sensoryczna dla niemowląt](https://www.kamar-zabawki.pl/maty-sensoryczne/) z zawieszkami i lusterkiem, która zachęca do podnoszenia głowy. Inne pomysły na ten etap znajdziesz wśród propozycji, w których zebraliśmy [pierwsze zabawki dla niemowlaka](https://www.kamar-zabawki.pl/wiek/od-urodzenia/).

Między 4 a 6 miesiącem dziecko zaczyna się obracać. Najpierw zwykle przewraca się z brzucha na plecy, potem z pleców na brzuch. Pomaga w tym zabawka położona z boku, poza zasięgiem rączki, po którą maluch próbuje sięgnąć. Dobrze sprawdzają się lekkie [grzechotki dla niemowląt](https://www.kamar-zabawki.pl/gryzaki-i-grzechotki/), które przyciągają uwagę dźwiękiem i kolorem. Od momentu, gdy dziecko zaczyna się obracać, nie zostawiaj go samego na przewijaku ani na łóżku.

### Kiedy dziecko zaczyna siadać – Siad samodzielny bez podparcia

Większość niemowląt siada samodzielnie około 6 miesiąca życia, ale za normę uważa się szeroki przedział, mniej więcej od 4 do 9 miesiąca. Najpierw maluch siedzi z podparciem na rączkach, pochylony do przodu, potem coraz pewniej prostuje plecy, a w końcu sam przechodzi do siadu z pozycji na brzuchu lub na czworakach. Ten ostatni etap, samodzielne przyjmowanie pozycji siedzącej, pojawia się zwykle później niż samo utrzymanie się w siadzie.

Rodzice często pytają, kiedy można sadzać dziecko. Wielu fizjoterapeutów zaleca, by nie sadzać malucha w poduszkach na długo, zanim sam zacznie próbować siadać. Mięśnie tułowia potrzebują czasu, a najlepszym treningiem jest swobodna zabawa na podłodze: leżenie na brzuszku, obroty i sięganie po zabawki. Gdy dziecko już pewnie siedzi, ma wolne obie rączki do zabawy. Wtedy sprawdzają się zabawki do przekładania z ręki do ręki, kubeczki do wkładania i pierwsze sortery. Pomysły na ten okres zebraliśmy w zestawieniu, w którym polecamy [zabawki dla półrocznego dziecka](https://www.kamar-zabawki.pl/wiek/od-6-miesiaca/).

### Kiedy dziecko zaczyna raczkować – Pełzanie i czworakowanie

Raczkowanie zwykle zaczyna się od pełzania, czyli przesuwania się na brzuszku z pomocą rączek. Później dziecko unosi się na czworaki, kołysze się do przodu i do tyłu, aż w końcu rusza. Większość maluchów raczkuje około 8 miesiąca, ale przedział jest szeroki, od około 5 do 13 miesiąca. Raczkowanie to świetne ćwiczenie: wzmacnia ręce, ramiona i plecy, uczy koordynacji obu stron ciała i pozwala dziecku samodzielnie odkrywać otoczenie.

Nie każde dziecko raczkuje klasycznie. Niektóre przesuwają się na pupie, inne pełzają aż do wstawania, a część pomija ten etap i od razu zaczyna chodzić. Jeśli maluch rozwija się harmonijnie i chętnie się porusza, zwykle nie ma powodu do niepokoju. Do ruchu zachęcają zabawki, które się toczą, grają albo świecą, a także [interaktywne zabawki dla niemowląt](https://www.kamar-zabawki.pl/interaktywne/) położone kawałek dalej. Warto też zadbać o bezpieczeństwo: zabezpieczyć gniazdka, schody i rogi mebli oraz usunąć z podłogi drobne przedmioty. Raczkowanie i zabawa na podłodze to także ważny trening zmysłów, o którym więcej piszemy w poradniku o tym, czym jest [integracja sensoryczna u dzieci](https://www.kamar-zabawki.pl/integracja-sensoryczna-u-dzieci/).

### Kiedy dziecko zaczyna wstawać – Pierwsze kroki przy meblach

Między 7 a 11 miesiącem maluch zaczyna podciągać się do stania przy meblach, łóżeczku lub nogach rodzica. Na początku często nie wie, jak usiąść z powrotem, więc warto pokazać mu, jak bezpiecznie ugiąć kolana. Po kilku tygodniach dziecko zaczyna chodzić bokiem wzdłuż kanapy, a potem przechodzić od mebla do mebla. To bardzo ważny etap, w którym ćwiczy równowagę i przenoszenie ciężaru ciała.

Na tym etapie świetnie sprawdzają się zabawki, przy których dziecko bawi się na stojąco, np. stolik z przyciskami, klapkami i dźwiękami. Zabawka położona na kanapie zachęca z kolei do wstawania i przesuwania się bokiem. Obserwuj, jak zmienia się zabawa malucha z miesiąca na miesiąc. Więcej piszemy o tym w artykule o tym, [jak zmienia się zabawa dziecka w pierwszych dwóch latach](https://www.kamar-zabawki.pl/jak-zmienia-sie-zabawa-dziecka-w-pierwszych-dwoch-latach-zycia/).

### Kiedy dziecko zaczyna chodzić samodzielnie – Jak wspierać naukę chodzenia

Pierwsze samodzielne kroki większość dzieci stawia około pierwszych urodzin, ale zupełnie normalne jest zarówno chodzenie w 9 miesiącu, jak i dopiero około 17-18 miesiąca. Pierwsze kroki są szerokie i chwiejne, rączki uniesione do góry, a upadki na pupę zdarzają się co chwilę. Z każdym tygodniem chód staje się pewniejszy, a dziecko zaczyna samo wstawać ze środka pokoju, schylać się po zabawki i nosić je w rękach.

Naukę chodzenia najlepiej wspierać swobodą ruchu. W domu dziecko może chodzić boso, bo stopy lepiej czują podłoże i pracują wszystkie mięśnie. Dobrym pomocnikiem jest stabilny [pchacz dla rocznego dziecka](https://www.kamar-zabawki.pl/chodziki-i-pchacze-dla-najmlodszych/), który maluch prowadzi przed sobą, gdy już sam wstaje. Fizjoterapeuci odradzają natomiast chodziki, w których dziecko siedzi zawieszone w siedzisku, bo nie uczą prawidłowego chodu. Różnice wyjaśniamy w poradniku o tym, [czy warto kupić chodzik](https://www.kamar-zabawki.pl/chodziki-i-pchacze-dla-niemowlat-czy-warto-i-na-co-zwrocic-uwage-przy-zakupie/). Gdy dziecko chodzi już pewniej, ruch wzmacnia też [jeździk dla roczniaka](https://www.kamar-zabawki.pl/jezdziki-dla-dzieci/), na którym odpycha się nóżkami.

### Kiedy skonsultować rozwój dziecka z pediatrą lub fizjoterapeutą

Każde dziecko ma swoje tempo, ale są sygnały, przy których warto porozmawiać z pediatrą, a w razie potrzeby z fizjoterapeutą dziecięcym. Najczęściej zwraca się uwagę na sytuacje, gdy:

- dziecko w 4 miesiącu nie utrzymuje stabilnie główki,
- w 6 miesiącu nie próbuje się obracać ani sięgać po zabawki,
- w 9-10 miesiącu nie siedzi samodzielnie,
- w 18 miesiącu nie chodzi samodzielnie,
- maluch wyraźnie używa tylko jednej strony ciała albo jest bardzo wiotki lub sztywny,
- dziecko traci umiejętność, którą wcześniej już opanowało.

Taka konsultacja nie oznacza, że dzieje się coś złego. Często specjalista uspokaja rodziców albo pokazuje proste ćwiczenia do zabawy w domu. Rozwój ruchowy ocenia też pediatra podczas bilansów, więc warto zapisywać, kiedy pojawiają się nowe umiejętności. Podobne przedziały dotyczą mowy, a o tym, kiedy pojawiają się [pierwsze słowa dziecka](https://www.kamar-zabawki.pl/kiedy-dziecko-zaczyna-mowic/), piszemy w osobnym poradniku.

### Zabawy i zabawki wspierające rozwój ruchowy – Co przyda się na kolejnych etapach

Rozwój ruchowy idzie w parze z rozwojem zmysłów i ciekawością świata, dlatego najlepsze są zabawki, które zachęcają do ruchu i odkrywania. W pierwszych miesiącach liczy się mata, grzechotki i kontrastowe obrazki, a gdy maluch zaczyna raczkować, przydają się piłki, tunele i [zabawki sensoryczne](https://www.kamar-zabawki.pl/sensoryczne/) o różnych fakturach. Okresy marudności przed nowymi umiejętnościami wielu rodziców nazywa [skokami rozwojowymi](https://www.kamar-zabawki.pl/skoki-rozwojowe-u-dzieci/), które opisujemy w osobnym poradniku.

Po pierwszych urodzinach dziecko chce chodzić, pchać, ciągnąć i wspinać się. Pomysły na ten czas znajdziesz w zestawieniu, w którym polecamy [zabawki dla rocznego dziecka](https://www.kamar-zabawki.pl/wiek/od-12-miesiaca/), a na kolejny etap wśród propozycji, w których zebraliśmy [zabawki dla półtorarocznego dziecka](https://www.kamar-zabawki.pl/wiek/od-18-miesiaca/). W naszym [sklepie z zabawkami](https://www.kamar-zabawki.pl/) łatwo wybierzesz zabawki dopasowane do wieku i umiejętności malucha.

### Kiedy dziecko siada, raczkuje i chodzi – Najczęstsze pytania rodziców

#### Kiedy można sadzać dziecko?

Wielu fizjoterapeutów radzi, by nie sadzać niemowlęcia na dłużej, zanim samo zacznie próbować siadać, czyli zwykle przed około 6 miesiącem. Krótkie posadzenie na kolanach rodzica z podparciem pleców nie zaszkodzi, ale długie siedzenie w poduszkach może obciążać jeszcze słaby kręgosłup. Najlepiej dać maluchowi dużo czasu na podłodze, gdzie sam wzmacnia mięśnie tułowia. W razie wątpliwości warto zapytać pediatrę lub fizjoterapeutę.

#### Czy dziecko musi raczkować?

Nie każde dziecko raczkuje na czworakach i nie zawsze jest to powód do niepokoju. Część maluchów przesuwa się na pupie, pełza albo od razu zaczyna wstawać i chodzić przy meblach. Raczkowanie jest jednak cennym ćwiczeniem, dlatego warto do niego zachęcać zabawą na podłodze i zabawkami położonymi kawałek dalej. Jeśli dziecko nie raczkuje i jednocześnie nie rozwija innych sposobów poruszania się, warto skonsultować to ze specjalistą.

#### Kiedy dziecko powinno chodzić samodzielnie?

Większość dzieci zaczyna chodzić samodzielnie około 12 miesiąca życia, ale normą jest szeroki przedział, mniej więcej od 8 do 18 miesiąca. Wcześniejsze chodzenie nie oznacza, że dziecko rozwija się lepiej, a późniejsze, że gorzej. Jeśli maluch skończył 18 miesięcy i nadal nie chodzi bez pomocy, warto porozmawiać z pediatrą. Do nauki chodzenia zachęca swobodna zabawa, chodzenie boso w domu i pchacz, który daje oparcie.

#### Czy wcześniak później siada i chodzi?

U wcześniaka rozwój ruchowy ocenia się według wieku skorygowanego, czyli liczonego od przewidywanego terminu porodu, a nie od daty urodzenia. Jeśli dziecko urodziło się dwa miesiące przed terminem, w 8 miesiącu życia jego umiejętności porównuje się z 6-miesięcznym niemowlęciem. Dzięki temu łatwiej ocenić, czy maluch rozwija się w swoim tempie. Wiek skorygowany stosuje się zwykle do około 2 roku życia, a rozwój wcześniaka regularnie sprawdza lekarz.


---
Źródło: KAMAR Zabawki — https://www.kamar-zabawki.pl/
Opis sklepu dla AI: https://www.kamar-zabawki.pl/llms.txt