Wybór zabawki często rozpoczynamy od wieku. To logiczne – oznaczenie producenta pomaga szybko odrzucić produkty przeznaczone dla starszych dzieci i znaleźć te, które konstrukcyjnie odpowiadają konkretnej grupie. Nie warto jednak na tym kończyć.
Dwoje dzieci mających dokładnie 18 miesięcy nie musi bawić się w taki sam sposób. Jedno może już bardzo chętnie dopasowywać elementy i długo próbować rozwiązać prostą układankę, podczas gdy drugie zdecydowanie częściej wybiera ruch, pchanie, przenoszenie i naśladowanie dorosłych. Oba zachowania mogą być zupełnie naturalne.
Podobnie wygląda sytuacja ze starszymi dziećmi. Jeden trzylatek będzie zainteresowany puzzlami i konstruowaniem, inny przez większość czasu będzie prowadził zabawkowe samochody, a kolejny godzinami odgrywał scenki z kuchnią, lalkami czy figurkami.
Dlatego wiek powinien odpowiadać na pytanie: „Czy ta zabawka jest przeznaczona dla dziecka na tym etapie?”, natomiast obserwacja malucha pomaga odpowiedzieć na znacznie ważniejsze: „Czy właśnie ta zabawka będzie dla niego odpowiednia?”.
Dobrze dobrana zabawka znajduje się gdzieś pomiędzy tym, co dziecko potrafi już bez żadnego wysiłku, a zadaniem, które jest dla niego zdecydowanie zbyt trudne. Powinna pozwolić rozpocząć zabawę samodzielnie, ale jednocześnie zostawiać miejsce na odkrycie czegoś nowego.
Jeżeli sorter jest tak prosty, że dziecko bez patrzenia umieszcza każdy element we właściwym miejscu, może nie zapewniać już zbyt wielu nowych doświadczeń. Jeśli jednak maluch nie jest w stanie wykonać żadnej czynności bez pomocy dorosłego, poziom trudności prawdopodobnie jest za wysoki.
Podobnie z puzzlami, klockami, pojazdami czy zestawami do odgrywania ról. Zabawka powinna odpowiadać aktualnej sprawności dłoni, sposobowi poruszania się, możliwości koncentracji i temu, jak złożone scenariusze dziecko potrafi już samodzielnie tworzyć.
Nie oznacza to konieczności analizowania każdego zakupu jak testu rozwojowego. Najczęściej wystarczy obserwować, po jakie aktywności dziecko sięga samo i z czym radzi sobie bez ciągłego wyręczania.
W pierwszych miesiącach życia nie potrzeba zabawki oferującej wiele funkcji. Maluszek dopiero zaczyna poznawać dźwięki, kolory, kształty i powierzchnie, dlatego prosta forma często sprawdza się znacznie lepiej niż skomplikowany mechanizm.
Pierwsze zabawki dla noworodka to między innymi lekkie grzechotki, miękkie przytulanki, zawieszki, gryzaki czy proste zabawki sensoryczne. Na początku to rodzic może przesuwać przedmiot w polu widzenia dziecka, delikatnie nim potrząsać lub pozwalać maluszkowi dotykać różnych powierzchni.
Na tym etapie szczególnie ważne są prostota oraz możliwość bezpiecznego poznawania zabawki. Nie trzeba oczekiwać konkretnego sposobu użytkowania. Maluch może przede wszystkim patrzeć, słuchać, dotykać i stopniowo zaczynać interesować się własnym wpływem na przedmiot.
Warto również pamiętać o łatwości czyszczenia. Przedmioty przeznaczone dla najmłodszych bardzo często trafiają do buzi, dlatego praktyczna strona produktu ma tutaj równie duże znaczenie jak jego wygląd.
Półroczny maluch coraz częściej nie tylko obserwuje zabawkę, ale chce po nią sięgnąć, chwycić ją, potrząsnąć i przełożyć między dłońmi. Zaczyna zauważać, że własny ruch może wywołać dźwięk albo zmienić położenie przedmiotu.
Dlatego zabawki dla półrocznego dziecka dobrze, gdy mają wygodny kształt do chwytania, są stosunkowo lekkie i pozwalają na proste działanie. Mogą to być grzechotki, gryzaki, zabawki sensoryczne, miękkie książeczki czy pierwsze modele aktywizujące.
Przy wyborze warto spojrzeć nie tylko na oznaczenie 6m+, ale również na sposób, w jaki konkretne dziecko korzysta obecnie z przedmiotów. Jeśli coraz sprawniej chwyta i przekłada, zainteresują je elementy dające się obracać lub ściskać. Jeśli nadal większość czasu spędza na obserwowaniu, prostsza zabawka może okazać się ciekawsza niż produkt pełen mechanizmów.
Nie ma potrzeby przyspieszać kolejnego etapu. Samodzielne potrząsanie, chwytanie i badanie faktur jest już dla niemowlęcia wartościową i angażującą aktywnością.
W okolicach pierwszych urodzin zabawa staje się coraz bardziej aktywna. Dziecko sprawdza, co można przesunąć, przewrócić, wrzucić do środka, wyjąć, ustawić jedno na drugim albo zabrać ze sobą w inne miejsce.
Wśród zabawek dla rocznego dziecka pojawiają się już proste sortery i układanki, pchacze, zabawki sensoryczne oraz różnego rodzaju produkty zachęcające do samodzielnego eksperymentowania.
Nie każdy roczniak będzie jednak zainteresowany sorterem w ten sam sposób. Jeden szybko zauważy, że poszczególne kształty mają swoje miejsca. Drugi może początkowo przede wszystkim wkładać wszystkie elementy do większego otworu, wysypywać je i zaczynać od początku. To także jest sposób poznawania zabawki.
Podobnie z pchaczami czy jeździkami. Samo oznaczenie wieku nie wystarczy – trzeba spojrzeć na stabilność dziecka, jego wzrost oraz to, czy potrafi korzystać z produktu zgodnie z przeznaczeniem. Zabawka ruchowa powinna wspierać aktywność, a nie zmuszać malucha do pozycji, na którą nie jest jeszcze gotowy.
Około półtora roku dziecko może coraz częściej podejmować zabawę z konkretnym zamiarem. Nie tylko przekłada elementy, ale próbuje znaleźć dla nich odpowiednie miejsce. Nie tylko stawia klocek na klocku, lecz chce zbudować wieżę. Powtarza również czynności, które wcześniej obserwowało u dorosłych.
Zabawki dla dzieci od 18 miesiąca mogą więc obejmować sortery, proste układanki, pchacze i zabawki manipulacyjne wymagające już nieco większej kontroli dłoni.
W tym wieku dobrze widać, dlaczego sama metryka nie wystarcza. Jedno dziecko będzie cierpliwie próbowało dopasować kolejne elementy, podczas gdy inne po dwóch nieudanych próbach porzuci zadanie i wróci do aktywności ruchowej. W drugim przypadku nie zawsze oznacza to, że zabawka jest „za trudna” – może po prostu nie odpowiadać aktualnym zainteresowaniom.
Dobrym rozwiązaniem jest pozostawienie jej w zasięgu dziecka i ponowne zaproponowanie po pewnym czasie. Umiejętności rozwijają się szybko i zabawka, która dziś nie budzi zainteresowania, za kilka tygodni może stać się jedną z ulubionych.
Dwulatek coraz wyraźniej pokazuje, co chce robić i w jaki sposób. Potrafi mieć konkretny pomysł na wykorzystanie zabawki, nawet jeśli nie jest to sposób przewidziany przez dorosłego. Klocek może zostać telefonem, pudełko garażem, a prosty pojazd częścią długiej historii.
Dlatego zabawki dla 2-latka mogą już obejmować nie tylko układanki i sortery, ale także proste zestawy do odgrywania ról, pojazdy oraz zabawki ruchowe.
Na tym etapie warto szczególnie obserwować zainteresowania. Jeśli dziecko nieustannie naśladuje gotowanie, zabawkowa kuchnia lub produkty spożywcze mogą dać mu więcej radości niż kolejna układanka. Jeśli cały dzień przewozi przedmioty po mieszkaniu, zainteresują je pojazdy lub przyczepki. Maluch lubiący spokojne zadania może natomiast długo zajmować się puzzlami i dopasowywaniem.
Wybór zabawki zgodnej z zainteresowaniem nie oznacza rezygnacji z rozwoju innych umiejętności. Wręcz przeciwnie – ulubiony temat można wykorzystać na wiele sposobów. Miłośnik samochodów może budować garaż z klocków, układać puzzle z pojazdami albo tworzyć własne trasy.
Około trzeciego roku życia zabawa może stawać się znacznie bardziej rozbudowana. Dziecko coraz chętniej tworzy historie, naśladuje dorosłych, buduje bardziej złożone konstrukcje i podejmuje proste wyzwania wymagające kilku kolejnych działań.
W kategorii zabawki dla 3-latka można więc znaleźć między innymi układanki, klocki, pierwsze gry, pojazdy i zestawy do odgrywania ról. Rozpiętość możliwości jest już bardzo duża, dlatego właśnie tutaj różnice między dziećmi stają się szczególnie widoczne.
Jednemu trzylatkowi ogromną radość sprawi bardziej wymagająca układanka. Inny będzie zdecydowanie bardziej zainteresowany prowadzeniem sklepiku, naprawianiem samochodów w warsztacie albo gotowaniem dla lalek. Kolejny będzie chciał przede wszystkim budować.
Nie ma potrzeby wybierać produktu wyłącznie dlatego, że wydaje się bardziej „edukacyjny”. Zabawka, która skłania dziecko do wymyślania historii, rozmowy, planowania czy konstruowania, również może dostarczać wielu wartościowych doświadczeń.
Najbardziej oczywistym sygnałem jest sytuacja, w której bez pomocy dorosłego dziecko praktycznie nie może rozpocząć zabawy. Rodzic musi cały czas ustawiać elementy, tłumaczyć kolejne kroki albo wykonywać większość czynności samodzielnie.
Może pojawiać się również szybka frustracja. Jeśli maluch chce wykonać zadanie, ale kolejne próby kończą się niepowodzeniem i nie potrafi znaleźć żadnego rozwiązania, warto uprościć aktywność.
Nie zawsze oznacza to konieczność odłożenia całej zabawki. Duży zestaw klocków można ograniczyć do kilku elementów. Układankę wykonać początkowo wspólnie. Przy nawlekance dorosły może przytrzymać sznurek, pozostawiając dziecku samo przewleczenie elementu.
Jeżeli mimo takiej pomocy zabawa nadal nie sprawia przyjemności, produkt można schować i wrócić do niego za pewien czas. Dziecko nie musi korzystać z każdej zabawki natychmiast po osiągnięciu minimalnego wieku podanego przez producenta.
Prosta zabawka nie jest automatycznie zła. Dzieci chętnie wracają do dobrze znanych aktywności, szczególnie gdy dają im poczucie pewności i można wykorzystać je w nowy sposób. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy produkt przestaje oferować jakiekolwiek pole do działania.
Warto więc najpierw zastanowić się, czy można zwiększyć poziom trudności bez kupowania nowej zabawki. Zamiast zwykłego nawlekania można zaproponować sekwencję kolorów. Z klocków stworzyć konstrukcję według własnego planu. Puzzle ułożyć bez wcześniejszego oglądania gotowego obrazka.
Dobrym sygnałem jest również pojawienie się nowych zastosowań. Zestaw klocków, który wcześniej służył tylko do wież, może stać się materiałem do budowania domów dla figurek. Prosta kuchnia zaczyna być restauracją, a samochody otrzymują cały system dróg i garaży.
Zabawki otwarte na różne sposoby wykorzystania często zostają z dzieckiem na dłużej właśnie dlatego, że wraz z rozwojem zmienia się sama zabawa.
Informacja, że dziecko znajomych w tym samym wieku układa bardziej skomplikowane puzzle albo jeździ już na konkretnym pojeździe, nie jest dobrym powodem do zakupu identycznej zabawki.
Dzieci mogą mieć różne doświadczenia. Maluch, który od wielu miesięcy regularnie układa puzzle, będzie prawdopodobnie znacznie sprawniejszy w tej konkretnej aktywności niż dziecko, które dopiero zaczyna. Nie musi to świadczyć o ogólnej różnicy w rozwoju.
Podobnie w przypadku zabaw ruchowych, konstrukcyjnych czy artystycznych. Częste wykonywanie określonej czynności zwyczajnie zwiększa wprawę. Dlatego zamiast porównywać poziom trudności z tym, z czego korzystają rówieśnicy, lepiej obserwować postępy własnego dziecka.
Dobrze dobrana zabawka ma zainteresować konkretnego malucha, a nie potwierdzić, że wykonuje takie same zadania jak inne dzieci w jego wieku.
Dziecko może być w pełni zdolne do wykonania określonego zadania, a mimo to zwyczajnie nie mieć ochoty się nim zajmować. To szczególnie ważne podczas kupowania prezentów, gdy często wybieramy zabawkę na podstawie wieku i popularności produktu.
Warto wcześniej przyjrzeć się temu, po co maluch sięga bez zachęcania. Czy konstruuje? Czy przewozi przedmioty? Czy naśladuje gotowanie? Czy lubi rysować? Czy zatrzymuje się przy układankach? Czy najbardziej interesują go zwierzęta, pojazdy lub konkretne role dorosłych?
Zainteresowanie można wykorzystać jako punkt wyjścia do nowych aktywności. Dziecku lubiącemu zwierzęta można zaproponować puzzle, figurki, sorter lub zestaw konstrukcyjny właśnie z takim motywem. Dzięki znanemu tematowi nowy sposób zabawy staje się bardziej atrakcyjny.
Nie trzeba też obawiać się okresowych fascynacji. Jeśli przez kilka miesięcy wszystkie zabawy dotyczą koparek czy dinozaurów, można wykorzystać ten temat do budowania, liczenia, rysowania i opowiadania historii.
Niewielki zapas możliwości może być zaletą. Zabawka, którą dziecko potrafi wykorzystać na podstawowym poziomie, a z czasem odkrywa w niej nowe funkcje, ma szansę pozostać interesująca dłużej.
Problem pojawia się wtedy, gdy „na wyrost” oznacza produkt przeznaczony dla starszej grupy wiekowej lub taki, którego dziecko przez długi czas nie jest w stanie samodzielnie używać. Oznaczeń producenta nie należy ignorować w nadziei, że maluch szybko dorośnie do zabawki.
Lepszym rozwiązaniem jest wybieranie produktów zgodnych z aktualnym wiekiem, ale oferujących możliwość rozwijania sposobu zabawy. Proste klocki mogą prowadzić do coraz bardziej złożonych konstrukcji, zestaw do odgrywania ról do dłuższych historii, a układanka do dodatkowych zadań związanych z kolorami czy liczeniem.
Dzięki temu wyzwanie rośnie razem z dzieckiem bez konieczności sięgania po produkt, który w danym momencie jest jeszcze nieodpowiedni.
W przypadku własnego dziecka obserwacja jest stosunkowo prosta. Trudniej, gdy zabawkę kupuje dziadek, ciocia, wujek lub znajomy i widuje malucha tylko od czasu do czasu.
Najbezpieczniej zacząć od odpowiedniej kategorii wiekowej, a następnie zapytać rodziców o zainteresowania oraz zabawki, które dziecko już posiada. Krótkie pytanie typu „Czy teraz bardziej lubi budować, pojazdy czy układanki?” potrafi znacznie ułatwić wybór.
W przypadku większych prezentów warto również sprawdzić miejsce. Duża kuchnia, jeździk, domek czy rozbudowany zestaw mogą być świetną zabawką, ale niekoniecznie zmieszczą się w każdym domu.
Dobrą opcją są również produkty dające swobodę wykorzystania: klocki, materiały kreatywne, figurki czy proste zestawy tematyczne. Łatwiej dopasować je do aktualnego sposobu zabawy niż produkt wymagający jednej bardzo konkretnej umiejętności.
Zamiast kierować się wyłącznie napisem „2+” czy „3+”, dobrze przez chwilę pomyśleć o samym dziecku. Czy produkt odpowiada jego obecnym zainteresowaniom? Czy podstawową czynność będzie mogło wykonać samodzielnie? Czy zabawka daje niewielkie wyzwanie, ale nie wymaga stałego wyręczania? Czy można wykorzystać ją na więcej niż jeden sposób? I czy jej wielkość oraz konstrukcja pasują do miejsca, w którym będzie używana?
Jeżeli odpowiedzi są pozytywne, istnieje duża szansa, że zabawka będzie dobrze odpowiadała nie tylko metryce, ale również realnym możliwościom malucha.
Warto też pamiętać, że dziecko nie musi korzystać ze wszystkich funkcji od razu. Dobry produkt może początkowo służyć do jednej prostej czynności, a dopiero wraz z doświadczeniem otwierać kolejne możliwości.
To właśnie obserwowanie zmieniającego się sposobu zabawy jest często najlepszą wskazówką, że produkt rzeczywiście rośnie razem z dzieckiem.
Oznaczenie wieku pozostaje jednym z najważniejszych kryteriów podczas zakupu zabawki i nie powinno być ignorowane. Pomaga wybrać produkty przeznaczone dla odpowiedniej grupy oraz uniknąć rozwiązań zaprojektowanych z myślą o starszych dzieciach.
W obrębie odpowiedniej kategorii warto jednak zrobić kolejny krok i przyjrzeć się aktualnym możliwościom oraz zainteresowaniom malucha. Dziecko rozwija się nie tylko wraz z kolejnymi urodzinami. Zdobywa doświadczenie każdego dnia, wracając do ulubionych czynności, próbując nowych i stopniowo wykorzystując zabawki w coraz bardziej złożony sposób.
Najlepszym wyborem nie musi więc być produkt z największą liczbą funkcji ani najbardziej zaawansowane zadanie dostępne dla danego wieku. Znacznie lepiej sprawdzi się zabawka, która pozwala dziecku rozpocząć działanie samodzielnie, zachęca do kolejnej próby i daje przestrzeń na własny pomysł.
Metryka pomaga znaleźć właściwą półkę. Dopiero obserwacja dziecka pozwala wybrać z niej zabawkę, która rzeczywiście pasuje do etapu, na którym znajduje się ono właśnie teraz.
Wiek na opakowaniu to punkt wyjścia, a nie cała odpowiedź Wybór zabawki
Bez ekranu nie musi oznaczać bez dobrej zabawy Ekrany są częścią codzienności
Przygotowanie do nauki zaczyna się dużo wcześniej niż szkoła Myśląc o przygotowaniu
Co zmienia się w zabawie około trzeciego roku życia? Trzecie urodziny rozpoczynają
Tablica sensoryczna i manipulacyjna – czy to właściwie to samo? Określenia „tablica
Dlaczego sprawność dłoni jest tak ważna w rozwoju dziecka? W pierwszych latach
30 dni na zwrot
Polski sklep i serwis
-5% za zapis do newslettera
